Hướng dẫn sơ cứu cầm máu và băng bó vết thương ở trẻ nhỏ

24/04/2020 - 14:03:15

Trong cuộc sống hàng ngày, chảy máu là tình huống thường gặp ở trẻ nhỏ. Chảy máu là hiện tượng máu thoát ra khỏi lòng mạch (động mạch, tĩnh mạch, mao mạch). Chảy máu nhiều sẽ làm suy tuần hoàn của cơ thể, gây ra tổn thương các mô và các cơ quan trong cơ thể và cuối cùng làm trẻ tử vong. Vì vậy chảy máu cần được kiểm tra trong giai đoạn đánh giá ban đầu sau khi kiểm tra mạch, huyết áp của trẻ. Cùng tìm hiểu cách sơ cứu vết thương khi bị chảy máu với tiến sĩ, bác sĩ Lê Ngọc Duy - phụ trách Trung tâm cấp cứu và chống độc, Bệnh viện Nhi Trung ương.

1. Nguyên nhân và triệu chứng chảy máu ở trẻ nhỏ



 
Trẻ em nghịch ngợm hay leo trèo hoặc thiếu sẽ giám sát của người lớn dẫ đến bị thương bởi các vật sắc nhọn như dao, kéo… hoặc vật tỳ đè.
Đầu tiên cần xác định tình trạng chảy máu ở trẻ nhỏ, có hai loại chảy máu là chảy máu ngoài và chảy máu trong.
- Chảy máu ngoài: có thể nhìn thấy được. Ví dụ: vết cắt ngoài da, gãy xương hở,...
- Chảy máu trong: chảy máu bên trong cơ thể, khó phát hiện trong giai đoạn sớm.
Nguyên nhân thường do các vật thể tỳ đè gây nên va đập, ngã,… làm chảy máu nội tạng: chảy máu não, chảy máu trong ổ bụng…. cần phải theo dõi sát mạch, huyết áp, nhiệt độ, nhịp thở của trẻ kết hợp với chẩn đoán hình ảnh (siêu âm, chiếu chụp,…) để phát hiện chảy máu trong.
Các dấu hiệu lâm sàng thường gặp ở giai đoạn muộn, chảy máu nhiều:
+ Da trẻ xanh, lạnh, ẩm ướt
+ Trẻ khát nước nhiều
+ Mạch nhanh, yếu
+ Trẻ thở nhanh, nông
+ Co cứng thành bụng, trẻ nằm tư thế bào thai (cuộn tròn)
+ Đau đớn, khó chịu
+ Buồn nôn và/hoặc nôn
+ Chướng bụng
+ Giảm tri giác
+ Có dấu hiệu sốc( huyết áp hạ)

2. Xử trí khi chảy máu ngoài ở trẻ nhỏ

- Gọi xe cấp cứu/ sự trợ giúp của đội cấp cứu (nếu cần).
- Rửa tay và đi găng (nếu có)
- Bộc lộ vết thương – lấy bỏ các dị vật ở nông. Không được lấy bỏ các di vật cắm sâu vào vết thương.
- Cầm máu bằng cách băng ép trực tiếp lên vết thương, sử dụng băng vải sạch. Nếu không thể áp dụng được phương pháp băng ép trực tiếp lên vết thương, băng ép xung quanh vết thương.
- Gác chi bị thương cao hơn mức tim (nếu không có gãy xương kèm theo). Đặt trẻ nằm ở tư thế thoải mái, đầu thấp.
- Dùng băng cuộn băng ép lên trên vết thương để cầm máu (có mảnh vải vô trùng đệm ở giữa).
- Đối với vết thương có dị vật sâu, băng xung qụanh dị vật để cố định vết thương.
- Nếu vết thương vẫn còn chảy máu, không được dùng thêm gạc đệm ở giữa nữa. Đánh giá lại và đặt miếng đệm mới ở vị trí chính xác để cầm máu.
- Tiếp tục theo dõi đường thở và hô hấp của trẻ. Theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu của sốc.
Lưu ý:
Để cầm máu, cấp cứu viên phải ép trực tiếp lên vết thương: Cấp cứu viên ép trực tiếp lên vết thương bằng băng (nếu có) hay vải sạch (ví dụ khăn tay, khăn tắm). 
Ép xung quanh vết thương: áp dụng đối với các vết thương có dị vật sâu, khi ép trực tiếp không thể cầm máu được.
Sử dụng ga rô (một vòng chặt xung quanh cánh tay, hay đùi để cầm máu): kĩ thuật này ít khi được sử dụng vì nó có thể gây tổn thương dưới vùng ga rô.

3. Xử trí khi chảy máu trong ở trẻ nhỏ

- Nhanh chóng gọi xe cấp cứu/ sự trợ giúp y tế.
- Đặt trẻ nhỏ ở tư thế nghỉ hoàn toàn, chân cao (nếu trẻ tỉnh thì nằm ngửa; nếu trẻ bất tỉnh thì nằm nghiêng).
- Nới lỏng quần áo (xung quanh cổ, ngực và hông).
- Ủ ấm trẻ nếu cần. Trấn an trẻ.
- Chăm sóc các thương tích khác, tránh tổn thương thứ phát.
- Theo dõi trẻ, ghi chép các chỉ số nhịp thở, mạch (xem đều hay không đều) và giao lại cho nhân viên y tế.
Trong khi chờ đợi cấp cứu y tế, không cho trẻ ăn, uống bất cứ thứ gì.

3. Băng bó vết thương

Gồm hai kĩ thuật là băng che vết thương và băng ép vết thương.
Băng che
Băng che vết thương có tác dụng cầm máu, bảo vệ vết thương, ngăn ngừa nhiễm khuẩn và các tổn thương thứ phát.
Các bước xử trí:
- Rửa tay trước và sau khi băng. Đi găng bảo hộ, dùng một lần (nếu có)
- Tránh sờ trực tiếp vào vết thương. Không nên nói chuyện, hắt hơi, ho hướng vào vết thương.
- Lau rửa, sát khuẩn vết thương bằng các dung dịch sát khuẩn trước khi băng. KHÔNG nên cố làm sạch các vết thương lớn cần phải có can thiệp y tế.
- Băng phủ kín trực tiếp lên trên vết thương. Sử dụng loại băng vô trùng (nếu có) hay mảnh vải sạch đủ rộng (chiều rộng che được bên ngoài vết thương 2 cm)
Băng ép
Băng ép vết thương: quấn các vòng băng tạo ra một áp lực ép trực tiếp vết thương để cầm máu và che vết thương đồng thời có thể giúp cố định được nẹp, chi hoặc khớp, giảm sưng, phù nề.

Các bước xử trí băng bó vết thương ở trẻ nhỏ

- Băng ép vết thương ở tư thế thoải mái, đặt thêm gạc đệm nếu băng qua nền xương
- Nâng đỡ chi bị thương, băng kín và chặt vừa phải nhưng không quá chặt vì có thể hạn chế tuần hoàn
- Luôn luôn kiểm tra tuần hoàn chi sau khi băng ép đề phòng băng quá chặt.
Dấu hiệu băng quá chặt
Ở dưới chỗ băng:
- Xanh tím ngón tay hay ngón chân
- Chân, tay xanh và lạnh
- Ngứa, kích thích hay mất cảm giác ở chân, tay.
- Không thể cử động ngón tay, ngón chân
Chảy máu do nhiều nguyên nhân (tai nạn sinh hoạt, tai nạn lao động, tai nạn giao thông) gây ra, khi có chảy máu việc cầm máu và băng ép vết thương đúng trẻ sẽ tránh được các nguy cơ suy tuần hoàn, sốc, nhiễm khuẩn,… Khi có nghi ngờ chảy máu (chảy máu trong) cần phải theo dõi sát trẻ để phát hiện và xử trí kịp thời các dấu hiện của mất máu.
 Tiến sĩ Lê Ngọc Duy
Trung tâm cấp cứu và chống độc nhi khoa 

TIN LIÊN QUAN

Karoon và Karoon Air AC - Đâu là điểm khác biệt?

Ba mẹ đang muốn chọn lựa cho bé một chiếc xe đẩy Nhật, nhưng lại cảm thấy bối rối trước hai phiên bản xe đẩy siêu nhẹ Karoon và Karoon Air AC. Aprica sẽ so sánh điểm giống và khác nhau giữa hai sản phẩm này để ba mẹ có cái nhìn tổng quát cũng như lựa chọn cho bé chiếc xe đẩy phù hợp nhé.
16/09/2021

Những điểm giảm xóc trên xe đẩy Aprica Luxuna Cushion

Chọn một chiếc xe đẩy giảm xóc tốt như xe đẩy Luxuna Cushion sẽ giúp cho ba mẹ an tâm hơn khi cùng bé khám phá thế giới xung quanh.    Vậy những điểm giảm xóc của Luxuna Cushion - chiếc xe đẩy nằm trong top "êm ái nhất" của Aprica nằm ở đâu? Mời ba mẹ cùng Aprica khám phá nhé!
14/09/2021

Lời khuyên khi chọn xe đẩy cho bé mà ba mẹ không thể bỏ qua

Khi chọn mua bất kì loại đồ chơi hay đồ dùng gì cho bé, yếu tố quan trọng nhất là bạn nên xem món đồ đó có phù hợp với bé hay không. Đối với xe đẩy cho bé sẽ được phân ra theo từng loại ứng với từng giai đoạn tuổi của bé.
26/08/2021

Những sai lầm mẹ thường mắc phải khi sử dụng địu Aprica

Địu em bé Aprica chính là vật dụng gắn liền với mẹ bỉm sữa trong quá trình chăm sóc bé yêu. Mẹ có thể địu bé để cùng làm việc nhà đơn giản, cùng đi dạo, đi siêu thị… Thế nhưng không phải bà mẹ nào cũng biết cách dùng địu aprica đúng và khoa học. Đôi khi chỉ vì vô tình và chủ quan mà bạn có thể khiến bé yêu cảm thấy khó chịu, mệt mỏi khi nằm địu đó. Cùng góc mẹ và bé tham khảo những sai lầm mẹ thường mắc phải khi sử dụng địu Aprica để nhanh chóng xóa xổ những điều này ngay cho mình bạn nhé!
11/08/2021

Cách dùng địu Aprica Pitta 4 tư thế cho bé an toàn và tiện ích nhất

Chiếc địu giúp ba mẹ vừa có thời gian chăm bé, vừa có thể rảnh tay làm những công việc khác. Bên cạnh đó, sử dụng địu trẻ em còn có thể giúp ba mẹ đưa bé đi khắp nơi để khám phá thế giới bên ngoài mà không phải mệt mỏi, từ đó giúp bé năng động hơn đồng thời mang lại cảm giác gần gũi giữa ba mẹ và bé hơn. Hôm nay, Aprica sẽ giới thiệu đến ba mẹ cách sử dụng địu Aprica Pitta 4 tư thế cho bé một cách an toàn và tiện ích nhất.
29/07/2021